I ymarferwyr

Yn ystod eich gwaith o ddydd i ddydd, os byddwch yn cael cyswllt rheolaidd gydag oedolyn hŷn sy’n yfed ar lefel sy’n peri risg iddynt, mae’n werth ystyried y pwyntiau isod.

  • Nid yw offerynnau sgrinio alcohol wastad yn sensitif i anghenion yfwyr hŷ Mae’n siŵr mai offeryn sgrinio AUDIT yw’r un a gaiff ei ddilysu fwyaf i’w ddefnyddio ar draws poblogaethau, gan gynnwys oedolion hŷn, ond efallai y bydd yn rhaid i chi ostwng y sgoriau er mwyn ystyried materion sy’n gysylltiedig ag oedran.
  • Mae prawf Sgrinio Alcohol Michigan ar gyfer oedolion hŷn (MAST-G) yn sensitif hefyd, gan ei fod yn ystyried ffactorau seicolegol-gymdeithasol sy’n rhai penodol ar gyfer heneiddio.
  • Dylech sicrhau bod eich asesiad yn ystyried ffactorau sy’n gysylltiedig ag oedran gan gynnwys symudedd, arwahanrwydd cymdeithasol, meddyginiaeth a hunan-ofal.
  • Ystyriwch ble yr ydych yn gweld yr unigolyn; a oes gofyn iddynt gael ymweliadau cartref;  a ydynt yn gallu teithio i apwyntiadau ac a ydynt yn gallu fforddio gwneud hynny?
  • Ystyriwch eu hamgylchedd a pha gymhorthion cymdeithasol sydd ganddynt? Efallai bod oedolion hŷn sy’n yfed yn fwy tebygol o gael eu cam-drin, felly efallai y byddwch yn dymuno cynnal asesiad diogelu.
  • A yw amgylchedd y cartref yn ddiogel ac a oes gofyn iddynt gael unrhyw addasiadau a larymau?
  • Ystyriwch pa gymhorthion y mae eu hangen ar aelodau’r teulu efallai, gan bod gofalu am rywun sy’n yfed yn gallu peri cryn straen. Efallai y byddai eu cyfeirio at wasanaethau cymorth i deuluoedd er mwyn bodloni eu hanghenion nhw o fudd iddynt.

Materion iechyd i’w hystyried

  • Gall alcohol beri i’r galon guro’n rhy gyflym neu guro’n afreolaidd. Gelwir y curiadau afreolaidd hyn yn arhythmia ac maent yn gallu arwain at ganlyniadau difrifol i’n hiechyd, yn enwedig wrth i ni fynd yn hŷn
  • Gall yfed yn drwm dros yr hirdymor wanhau cyhyr y galon. Mae hyn yn achosi cyflwr o’r enw cardiomyopathi alcoholaidd
  • Gall yfed alcohol arwain at ymdeimlad anghywir o gynhesrwydd. Gall hyn fod yn beryglus i oedolion hŷn y gallent fod yn wynebu tlodi tanwydd neu’n cael anhawster i wresogi eu cartrefi, ac fe allai’r ymdeimlad anghywir hwn o gynhesrwydd arwain at hypothermia.
  • Gall yfed alcohol arwain at lai o allu wrth gydsymud a sicrhau cydbwysedd. Gall hyn olygu bod rhywun yn fwy tebygol o gwympo a dioddef anafiadau.  Anafiadau a achosir gan gwympiadau yw achos mwyaf cyffredin marwolaeth ymhlith pobl dros 75 oed.
  • Gall alcohol arwain at amser ymateb is. Gall hyn fod yn beryglus ymhlith oedolion hŷn, yn enwedig os ydynt yn byw ar eu pen eu hunain.  Gallent ei chael hi’n anoddach cynnal ffocws neu ganolbwyntio ar dasgau ac efallai na fyddant yn gallu ymateb i sefyllfaoedd mor gyflym ag y bydd angen iddynt.
  • Mae yfed trwm dros yr hirdymor yn amharu ar allu’r corff i amsugno calsiwm a ffurfiant esgyrn ac mae’n peri i gyhyrau nychu, gan gynyddu’r risg o ddioddef Osteoporosis, cymalwst a gwendid.
  • Mae’r risg o ddatblygu Diabetes Math 2 yn cynyddu pan fydd pobl yn mynd yn hŷn, ac mae yfed alcohol yn gallu gwaethygu’r risg hwn. Yn ogystal, mae diabetes yn un o sgil-effeithiau cyffredin llid y cefnedyn cronig, y mae’n aml yn digwydd o ganlyniad i yfed trwm.
  • Achosir syndrom Korsakoff gan ddiffyg thiamine (fitamin B1), sy’n effeithio ar yr ymennydd a’r system nerfol. Yn aml, ni fydd gan bobl sy’n yfed symiau mawr o alcohol ddigon o thiamine yn eu cyrff.  Mae hyn oherwydd bod eu diet yn gallu bod yn wael ac nad yw’n cynnwys fitaminau hanfodol, ac mae alcohol yn amharu ar broses y corff o amsugno fitaminau allweddol gan gynnwys thiamine ac fe allai chwydu rheolaidd olygu bod y corff yn cael gwared ar fitaminau hanfodol.  Gall Korsakoffs arwain at golli cof yn y tymor byr ac anhawster wrth gaffael gwybodaeth newydd neu wrth ddysgu sgiliau newydd.  Mae modd stopio’r cyflwr os bydd yr unigolyn yn stopio yfed ac yn bwyta diet iachach, ond ni ellir ei ddadwneud.
  • Gall yfed gormod o alcohol dros gyfnod hir arwain at rai mathau o ganser (gan gynnwys canser y fron a chanser y bibell fwyd), niwed i’r afu ac anhwylderau ar y system imiwnedd.
  • Alcohol a Meddyginiaeth: Mae Oedolion hŷn yn llawer mwy tebygol o fod yn cymryd nifer o feddyginiaethau ar gyfer cyflyrau iechyd eraill.  Ceir nifer o risgiau sy’n gysylltiedig ag alcohol, gan gynnwys dwysáu neu leihau effaith y feddyginiaeth, a rhoddir crynodeb o’r rhain yn y daflen ffeithiau isod.

Mwy o wybodaeth ynghylch sut i ymateb i rywun y mae eu harferion yfed yn peri problem.