Menywod ac alcohol

Posted 16.01.2019

Gan Athro Annie Anderson, Rhwydwaith Atal Canser yr Alban

Soffistigedigrwydd a chyfaredd, dathlu a chydymdeimlo, rhannu a gofalu…Ychydig flynyddoedd yn ôl, roedd y rhain i gyd yn swnio fel rhesymau da i agor potel a mwynhau gwydraid neu ddau ar nos Sadwrn neu nos Wener, neu dros ginio dydd Sul neu ar nos Iau ddiflas ac efallai ar nos Fawrth os oeddech chi wedi cael diwrnod hir.

Y berthynas rhwng alcohol a chanser y fron

Cofnodwyd y berthynas rhwng alcohol a chanser y fron ac mae wedi arwain at ganfyddiadau cyson gan ymchwilwyr canser ar draws y byd.

Yn 2005, argymhellodd trydydd rhifyn y Cod Ewropeaidd yn Erbyn Canser, “Os ydych chi’n yfed alcohol, boed hwnnw ar ffurf cwrw, gwin neu wirodydd, dylech gyfyngu ar eich defnydd i ddau ddiod y dydd os ydych yn ddyn ac un diod y dydd os ydych yn fenyw” ac yn 2014, roedd y cod yn fwy eglur fyth, “Os ydych yn yfed alcohol o unrhyw fath, dylech gyfyngu ar y swm yr ydych yn ei yfed.  Mae peidio yfed alcohol yn well er mwyn atal canser”.

Fodd bynnag, roedd adolygiad a gynhaliwyd yn ddiweddar o 32 astudiaeth ynghylch ymwybyddiaeth o alcohol a chanser wedi dangos bod lle sylweddol i wella, gan nodi bod ymdrechion i gynyddu ymwybyddiaeth wedi bod yn gyfyngedig a bod hyn yn cyfateb ag angen iechyd cyhoeddus sylweddol.  Mae’r awduron yn awgrymu strategaethau posibl er mwyn cynyddu ymwybyddiaeth, megis labelu poteli alcohol a meithrin trafodaethau rhwng cleifion a meddygon ynghylch y cyswllt.  Hoffwn wybod y rheswm pam nad yw’r neges ynghylch alcohol yn cael ei chyfleu i fenywod o fewn ein GIG.  Mae’n un peth gofyn i chi faint yr ydych yn ei yfed yn ystod archwiliadau rheolaidd gan eich meddyg teulu, ond mae’n ymddangos nad oes unrhyw un yn dymuno trafod y risgiau os byddwch yn adrodd eich bod yn yfed tua 14 uned yr wythnos.

Y risgiau

Rydym yn gwybod o astudiaethau helaeth bod y risg ar gyfer canser y fron yn dechrau cynyddu pan fydd rhywun yn yfed dros 10g o alcohol y dydd (8g yw uned yn y DU), ond mae’n amlwg bod hon yn gyfrinach a gedwir!  O ran yfed er mwyn lleihau clefyd y galon – mae papur yn y Lancet yn ddiweddar yn cyflwyno data grymus i gefnogi’r honiad nad yw yfed 100g o alcohol yr wythnos yn dangos unrhyw fanteision ar gyfer rhan fwyaf y cyflyrau cardiofasgwlaidd (ac eithrio cnawdnychiad Myocardaidd).

Mae’n amlwg bod y pwyslais hanesyddol wedi bod ar y rhai sy’n yfed y symiau mwyaf a bod y cyswllt rhwng alcohol a chanser y fron wedi bod yn fater rhy gymhleth i ddelio ag ef, neu a oes rhesymau eraill?  Bob tro y byddaf yn gweld hysbyseb am alcohol sy’n amlygu (neu sy’n targedu) menyw, byddaf yn ei ystyried yn ymosodiad difrifol ar ymdrechion i atal canser y fron a byddaf yn cwestiynu pam bod cymaint o gas gan gymuned iechyd y cyhoedd gefnogi ymdrechion i leihau’r risg a achosir gan ganser y fron.

Yn astudiaeth ActWell (ymyriad ffordd o fyw ymhlith menywod sy’n mynychu clinigau sgrinio’r Fron rheolaidd), buom yn trafod y dystiolaeth ynghylch alcohol a chanser gyda menywod a chawsom rai atebion diddorol iawn… Yn amrywio o amheuaeth, dangoswch y dystiolaeth i ni, dywedwch wrthym sut yn y byd y gall alcohol effeithio ar fronnau;  dim ond i fenywod iau y mae hyn yn berthnasol, y rhai sy’n goryfed mewn pyliau a pheidiwch â dweud wrthym i beidio yfed… Gwydraid neu ddwy ar ddiwedd y dydd yw ein gwobr ni am ymdopi gyda’r hyn y mae bywyd yn ei daflu atom.  Rydym yn cadw at yr 14 uned yr wythnos ac yn peidio yfed unrhyw alcohol ar rai diwrnodau … Mewn geiriau eraill, rydym yn dilyn cyngor y llywodraeth a hefyd, gwin coch a’r galon – presgripsiwn ar gyfer iechyd da?

Gwahanol ddull gweithredu

Yn fwy diweddar, pan fuom yn sôn am negeseuon i leihau cyfanswm yr alcohol y mae pobl yn ei yfed wrth gynllunio ymyrraeth, buom yn sôn am werth caloriffig a darganfod ffyrdd o yfed llai trwy reoli calorïau..ond dyma enghraifft o ymateb i’r dull hwn

Dim ond fodca y byddaf yn ei yfed ac ni fyddaf yn ystyried y calorïau sydd ynddo, ond byddaf yn ystyried cyfanswm y calorïau yn y ddiod y byddaf yn ei hyfed gydag ef.  Felly ni fyddaf yn cael côc arferol.  Byddaf yn cael Diet 7 Up neu ddŵr soda gydag ychydig flas leim.  Ni fyddwn yn cael fy fodca gyda chôc braster llawn.  Meddyliwch am gyfanswm y calorïau yn hwnnw (mae’r fodca yn iawn, ond y côc yw’r broblem).

A yw pethau’n dechrau newid?

Gwelir rhai arwyddion, fodd bynnag, y gallai arferion yfed alcohol ymhlith menywod fod yn dechrau newid.  Mae Menywod sy’n Ymwrthod, Soberistas a Chlwb Soda yn enghreifftiau o fentrau gan fenywod sy’n dymuno newid arferion yfed.  Yn ddiweddar, cyhoeddwyd gwaith o Orllewin Awstralia a oedd yn dangos y gallai ymgyrch marchnata cymdeithasol godi ymwybyddiaeth o yfed a chanser, gan gwella bwriadau i newid ymddygiad mewn perthynas ag alcohol.  Mae’r ymgyrch weledol iawn honno yn anodd i’w hanwybyddu ac er ei bod yn llai deniadol na nifer o’r hysbysebion soffistigedig gan y diwydiant diodydd, mae’n ymgyrch sy’n cyfleu neges gofiadwy iawn.

Yn ystod cynhadledd Canser y Byd a gynhaliwyd yn ddiweddar ac a drefnwyd gan

UICC, http://www.uicc.org/, nid oedd unrhyw ddiodydd meddwol ar gael yn ystod ei dderbyniadau agoriadol ac roedd rhan fwyaf y bobl yn cydnabod, pe byddent yn dymuno, y gallent fynd i rywle arall i gael diod yn nes ymlaen ac y gallent ymdopi yn iawn am ychydig oriau heb alcohol.  Mae’n drueni na fyddai’r un peth yn wir am ein hasiantaethau canser cenedlaethol yn y DU – nad ydynt wedi cyrraedd y man hwn .. eto.  Yn ystod cynhadledd nesaf Sefydliad Ymchwil Canser Cenedlaethol y DU a gynhelir yn Glasgow ym mis Tachwedd eleni, bydd yr alcohol yn llifo yn ystod derbyniadau ac wrth stondinau.

Mae camau breision eisoes yn cael eu cymryd yn yr Alban i gynorthwyo gweithgarwch lleihau alcohol gan gynnwys cyflwyno Pris Isaf yr Uned a chyfyngiadau llymach ar gyfer yfed a gyrru.  Ond pa mor bell yr ydym yn mynd wrth newid normau diwylliannol a pha mor bell yr ydym yn cynorthwyo menywod i leihau’r risg y byddant yn dioddef canser y fron?  Heb os, mae angen i negeseuon y llywodraeth ynghylch alcohol fod yn seiliedig ar dystiolaeth, ac mae hynny’n cynnwys tystiolaeth ynghylch lleihau’r risg o ddioddef canser y fron – mae’n hen bryd gweld newid.