I deuluoedd

Beth mae modd i mi ei wneud os wyf yn pryderu am arferion yfed rhywun arall?

Sut mae modd i mi wybod bod yr unigolyn yn yfed gormod?

Yn aml, gall fod yn anodd darganfod bod rhywun yn yfed gormod ac a fydd hyn yn effeithio ar eu hiechyd.  Ym mhob grŵp oedran, ni roddir diagnosis ar gyfer y rhan fwyaf o broblemau alcohol, ond mae problemau alcohol yn llai tebygol fyth o gael eu darganfod ymhlith oedolion hŷn.

Yn aml, bydd oedolion hŷn yn teimlo cywilydd am eu defnydd o alcohol ac efallai y byddant yn fwy tebygol o geisio’i guddio.  Gall fod yn anodd sylwi ar yr arwyddion.  Er enghraifft, yn aml, caiff dryswch neu gwympo eu priodoli i’r ffaith bod pobl yn heneiddio, yn hytrach na’r ffaith eu bod yn yfed gormod.

Os ydych yn pryderu am arferion yfed rhywun, cliciwch ar y dolenni isod i gael ein cyngor ynghylch sut i gadw golwg am arwyddion a sut y gallwch chi helpu ar lefel ymarferol ac emosiynol.

Sut allaf gychwyn y sgwrs am arferion yfed un o’m hanwyliaid?

Cychwyn y sgwrs

Weithiau, gall fod yn anodd cychwyn sgwrs gydag un o’n hanwyliaid am eu defnydd o alcohol.  Fel man cychwyn, dylech osgoi cyfeirio at eu harferion yfed pan fyddant dan ddylanwad alcohol.  Mae’n bosibl y bydd hyn yn arwain at ffrae ac emosiynau cryfach ar y ddwy ochr.

Cadwch olwg am gyfleoedd i drafod eu harferion yfed gyda nhw, megis pan fyddant yn siarad am neu’n edifar am rywbeth gwael a ddigwyddodd pan oeddent wedi bod yn yfed.  Ceisiwch gychwyn y sgwrs trwy esbonio eich bod yn eu caru ac yn ymboeni amdanynt.

Teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi a’u bod yn gysylltiedig

Mae’n bwysig eu bod yn teimlo’n ‘gysylltiedig’ ac yn aelod o’r teulu/grŵp cyfeillgarwch a werthfawrogir.  Ceisiwch osgoi gwrthdaro, ac os byddant yn parhau i wadu bod ganddynt broblem neu os byddant yn rhesymoli eu defnydd o alcohol, terfynwch y drafodaeth a rhowch gynnig arall arni rywbryd eto.  Yn gyffredinol, ceisiwch ganolbwyntio ar eu hiechyd a’u lles yn hytrach na’u defnydd o alcohol.

Er enghraifft, dyma rai cwestiynau y gallech eu gofyn ar y dechrau:

  • “Rydw i wedi sylwi nad wyt ti wedi bod yn cyfarfod dy ffrindiau yn y clwb ers tro, a oes rhywbeth wedi newid i ti yn ddiweddar?”
  • “A wyt ti’n gofidio am rywbeth?”
  • “Nid yw hi’n ymddangos dy fod yn cysgu gystal yn ddiweddar, a wyt ti’n gwybod beth allai fod yn achosi hyn?”

Gall cynnig cariad ac anogaeth, yn ogystal â chyngor a chymorth ymarferol, fod o fudd mawr wrth eu cadw’n ddiogel, eu tywys i fanteisio ar help a chynyddu’r tebygolrwydd y byddant yn gwneud ac yn cynnal newidiadau cadarnhaol.  Mae’n bwysig cofio bod yr unigolyn sy’n yfed yn gyfrifol am eu dewisiadau a’u hymddygiad, ac mai dim ond nhw sy’n gallu gwneud y penderfyniad i newid eu harferion yfed.

Cyngor ymarferol

Ar lefel ymarferol, mae modd i chi gymryd camau er mwyn sicrhau bod yr amgylchedd yn ddiogel i’ch anwyliaid neu’ch ffrindiau, ac mae’r rhain yn cynnwys:

  • sicrhau nad oes unrhyw weiriau rhydd y gallent faglu trostynt
  • sicrhau bod llwybrau cerdded a grisiau yn rhydd rhag annibendod
  • eu cymell i ddiffodd dyfeisiau nwy a thrydanol cyn iddynt ddechrau yfed
  • paratoi bwyd a sicrhau bod byrbrydau ar gael iddynt a bod modd iddynt droi atynt
  • sicrhau bod synhwyrydd mwg sy’n gweithio yn y cartref
  • gwefru eu ffôn symudol neu ffôn y cartref a sicrhau ei fod o fewn cyrraedd
  • trafod arferion yfed mwy diogel, cael diodydd nad ydynt yn ddiodydd meddwol rhwng diodydd meddwol a bwyta cyn yfed
  • rhoi meddyginiaeth mewn blychau dos er mwyn gallu monitro’r sefyllfa o ran amseru a dosiau yn hawdd (trafodwch hyn gyda’ch fferyllydd lleol)

Os byddant yn gofyn i chi brynu alcohol ar eu cyfer, mae hwn yn gallu bod yn benderfyniad anodd iawn i chi ei wneud, ac efallai y byddwch yn teimlo ei bod yn fwy diogel i chi brynu’r alcohol ar eu cyfer yn hytrach na chaniatáu’r perygl y byddant yn cwympo neu’n cael eu hanafu pan fyddant allan.  Fodd bynnag, gallent weld hyn fel chi’n ‘galluogi’r’ ymddygiad, ac mae hyn yn ei gwneud yn anoddach i chi gael sgwrs ynghylch newid wedyn, a bydd yn rhaid i chi osod terfynau clir yn y sefyllfaoedd hyn.

Neu os ydych yn byw yn un o ardaloedd Yfed Doeth, Heneiddio’n Dda, gallwn gynnig cyngor a chymorth i deuluoedd ac anwyliaid.

Gallech helpu hefyd trwy:

  • gynnig ymweld â’u meddyg teulu neu weithiwr iechyd proffesiynol gyda nhw er mwyn trafod unrhyw bryderon neu anawsterau sydd ganddynt
  • eu sicrhau nad ydych yn eu barnu a’ch bod yn ymboeni am eu hiechyd a’u lles
  • eu cynnwys mewn unrhyw gynlluniau neu weithgarwch cymdeithasol, hyd yn oed os byddant yn gwrthod mynd, oherwydd y bydd parhau i’w cynnwys yn rhoi ymdeimlad pwysig o werth a chysylltiad gyda chi iddynt

Pa elfennau sbarduno y dylwn i fod yn ymwybodol ohonynt?

Pa elfennau sbarduno y gallwn i fod yn ymwybodol ohonynt?

Gall pobl ddatblygu problem yfed ar unrhyw adeg yn ystod eu bywyd.  Fodd bynnag, ceir nifer o newidiadau mewn amgylchiadau a phrofiadau bywyd sy’n gallu peri i bobl yfed mwy o alcohol.  Mae’r rhain yn cynnwys ymddeol, newid mewn patrwm arferol, neu golled a phrofedigaeth.  Efallai y byddwn yn ei chael hi’n anoddach cysgu a byddwn yn cael mwy o broblemau meddygol.

Efallai y bydd nifer ohonom yn wynebu sialensiau eraill megis amgylchiadau ariannol yn newid, anawsterau tai, neu symud i ofal preswyl.  Gall natur perthnasoedd newid hefyd – er enghraifft, gall dechrau gofalu am gymar newid ein hamgylchiadau mewn ffordd eithaf sylweddol.  Gall arwahanrwydd ac unigrwydd gynyddu wrth i rwydweithiau cymdeithasol newid.  Er mwyn ymdopi, efallai y bydd rhai pobl yn darganfod eu bod yn yfed mwy, yn aml yn y cartref ac yn aml ar eu pen eu hunain.

Pa arwyddion rhybuddio y byddwch yn cadw golwg amdanynt?

Arwyddion rhybuddio

Gallai’r arwyddion isod ddynodi bod rhywun yn yfed alcohol a’i fod yn peri problemau iddynt.  Gallai’r arwyddion hyn ddynodi problemau iechyd sylfaenol eraill hefyd, felly mae’n bwysig cael trafodaeth sensitif a chefnogol gyda’r unigolyn yr ydych yn pryderu amdanynt.

  • A yw’r unigolyn yn rhoi eu hunain mewn sefyllfa sy’n fwyfwy ar wahân?
  • A ydynt yn gwrthod gwahoddiadau cymdeithasol?
  • A ydynt wedi stopio cyflawni gweithgareddau yr oeddent yn eu mwynhau’n flaenorol?
  • A ydych chi wedi gweld newidiadau yn amgylchedd eu cartref?
  • A yw ymddangosiad yr unigolyn yn mynd yn fwy anniben?
  • A oes arwyddion o boteli gwag neu finiau gorlawn?
  • Neu a ydynt yn ceisio cuddio poteli alcohol?
  • A ydynt yn mynd yn fwy anghofus?
  • A ydynt wedi cwympo mwy a dioddef mwy o anafiadau?
  • A yw eu hymarweddiad wedi newid?
  • A yw’n ymddangos eu bod dan ddylanwad alcohol, ac arwyddion fel y ffaith eu bod yn drewi o alcohol ac yn siarad yn aneglur?
  • A ydynt yn gofyn i chi brynu alcohol ar eu cyfer yn rheolaidd, gan fynd yn aflonydd os byddwch yn gwrthod?