I Deuluoedd

Sut mae modd i mi wybod eu bod yn yfed gormod?

Yn aml, mae’n gallu bod yn anodd gwybod a yw rhywun yn yfed gormod, ac a fydd hyn yn effeithio ar eu hiechyd. Ym mhob grŵp oedran, ni chaiff y rhan fwyaf o broblemau sy’n ymwneud ag alcohol eu darganfod, ond mae problemau sy’n ymwneud ag alcohol yn llai tebygol fyth o gael eu darganfod ymhlith oedolion hŷn.

Yn aml, bydd cywilydd ar oedolion hŷn y mae ganddynt broblemau sy’n ymwneud ag alcohol ynghylch eu defnydd o alcohol, ac efallai y byddant yn fwy tebygol o geisio ei guddio. Mae’r arwyddion yn gallu bod yn anoddach i sylwi arnynt hefyd. Er enghraifft, yn aml, bydd pethau fel dryswch neu gwympo yn cael eu hystyried yn bethau sy’n digwydd wrth i’r unigolyn heneiddio, yn hytrach nag oherwydd eu bod yn yfed gormod.

Os ydych yn gofidio am arferion yfed rhywun, darllenwch ymlaen i gael ein cyngor ynghylch sut i ddarllen yr arwyddion a sut y gallwch chi helpu ar lefel ymarferol ac emosiynol.

Pa ysgogiadau y gallwn i fod yn ymwybodol ohonynt?

Mae modd i bobl ddatblygu problem yfed ar unrhyw adeg yn ystod eu bywyd.

Fodd bynnag, ceir nifer o newidiadau o ran profiadau bywyd ac amgylchiadau y maent yn gallu peri i bobl yfed mwy o alcohol. Mae’r rhain yn cynnwys ymddeol, newidiadau i’w patrymau arferol, neu golled neu brofedigaeth. Efallai y byddwn yn ei chael hi’n anoddach cysgu ac efallai y byddwn yn wynebu mwy o broblemau meddygol.

Efallai y bydd nifer ohonom yn wynebu sialensiau eraill megis amgylchiadau ariannol sy’n newid, anawsterau gyda thai, neu symud i ofal preswyl. Mae modd i natur perthnasoedd newid hefyd – er enghraifft, mae dod yn ofalwr am gymar yn gallu newid amgylchiadau ein bywyd mewn ffordd eithaf sylweddol. Mae unigrwydd ac arwahanrwydd yn gallu cynyddu wrth i rwydweithiau cymdeithasol newid. Er mwyn ymdopi, efallai y bydd rhai pobl yn darganfod eu bod yn yfed mwy, yn aml yn y cartref ac yn aml ar eu pen eu hunain

 

Pa arwyddion y dylech chi gadw golwg amdanynt er mwyn eich rhybuddio?

  • A yw’r unigolyn yn ynysu eu hunain yn fwy?
  • A ydynt yn gwrthod gwahoddiadau cymdeithasol?
  • A ydynt wedi stopio cymryd rhan mewn gweithgareddau yr oeddent yn eu mwynhau yn flaenorol?
  • A ydych chi wedi gweld newidiadau yn eu cartref?
  • A yw ymddangosiad yr unigolyn yn mynd yn fwy anniben?
  • A oes arwyddion o boteli gwag neu finiau gorlawn?
  • Neu a ydynt yn ceisio cuddio poteli alcohol?
  • A ydynt yn mynd yn fwy anghofus?
  • A ydynt wedi cwympo mwy a dioddef mwy o anafiadau?
  • A yw eu hymddygiad cyffredinol wedi newid?
  • A yw’n ymddangos eu bod dan ddylanwad alcohol, gydag arwyddion bod oglau alcohol arnynt a’u bod yn siarad mewn ffordd aneglur?
  • A ydynt yn gofyn i chi brynu alcohol iddynt yn rheolaidd, ac yn mynd yn eithaf cynhyrfus os byddwch yn gwrthod gwneud hynny?

Gallai’r rhain fod yn arwyddion eu bod yn yfed alcohol, a’i fod yn peri problemau iddynt. Yn ogystal, gallai’r arwyddion hyn ddynodi problemau iechyd sylfaenol eraill, felly mae’n bwysig eich bod yn cael trafodaeth sensitif a chefnogol gyda’r unigolyn yr ydych yn pryderu amdanynt.

 

Sut mae modd i mi gychwyn y sgwrs am arferion yfed y sawl yr wyf yn agos iddynt?

Weithiau, mae’n gallu bod yn anodd hyd yn oed i chi gychwyn sgwrs gyda rhywun yr ydych yn agos iddynt am eu defnydd o alcohol. Fel man cychwyn, dylech osgoi cyfeirio at eu harferion yfed pan fyddant dan ddylanwad alcohol. Mae’n debygol y bydd hyn yn arwain at gwerylon a mwy o emosiwn ar y ddwy ochr.

Edrychwch am gyfleoedd i siarad gyda nhw am eu harferion yfed, megis pan fyddant yn sôn am y ffaith eu bod yn difaru neu pan fyddant yn sôn am rywbeth gwael a ddigwyddodd pan oeddent wedi bod yn yfed. Ceisiwch gychwyn y sgwrs trwy esbonio eich bod yn eu caru ac yn ymboeni amdanynt. Mae’n bwysig bod yr unigolyn yn teimlo’n ‘gysylltiedig’ o hyd, ac yn aelod a werthfawrogir o’r teulu/grŵp cyfeillgarwch. Dylech osgoi arddull wrthdrawiadol bob amser. Os bydd yr unigolyn yn parhau i wadu bod ganddynt broblem neu os byddant yn rhesymoli eu defnydd o alcohol, dylech derfynu’r drafodaeth a rhoi cynnig arall arni rywbryd eto.

Yn gyffredinol, ceisiwch ganolbwyntio ar eu hiechyd a’u lles yn hytrach na’r defnydd o alcohol.

Er enghraifft, gallech gychwyn gyda chwestiynau fel hyn:

  • “Rydw i wedi sylwi nad wyt ti wedi cyfarfod dy ffrindiau yn y clwb ers tro, a oes rhywbeth wedi newid i ti yn ddiweddar?”
  • “A wyt ti’n gofidio am rywbeth?”
  • “Nid yw’n ymddangos dy fod yn cysgu mor dda yn ddiweddar, a wyt ti’n gwybod beth allai fod yn achosi hyn?”

Mae cynnig cariad ac anogaeth, yn ogystal â chyngor a chymorth ymarferol, yn gallu bod yn fuddiol iawn wrth gadw’r person yn ddiogel. Mae hyn yn eu tywys i fanteisio ar help, gan olygu ei bod yn fwy tebygol y byddant yn gwneud newidiadau cadarnhaol ac yn eu cynnal. Mae’n bwysig cofio bod y sawl sy’n yfed yn gyfrifol am eu dewisiadau a’u hymddygiad, ac mai dim ond nhw sy’n gallu gwneud y penderfyniad i newid eu hymddygiad wrth yfed.

Ar lefel ymarferol, mae pethau y mae modd i chi eu gwneud er mwyn sicrhau bod yr amgylchedd yn ddiogel ar gyfer y sawl y maent yn agos i chi neu’ch ffrind:

  • Gwnewch yn siŵr nad oes gwifrau rhydd o gwmpas, y gallent faglu drostynt.
  • Gwnewch yn siŵr nad oes unrhyw annibendod ar hyd llwybrau ac ar risiau.
  • Dylech eu cymell i ddiffodd dyfeisiau nwy a thrydanol cyn iddynt ddechrau yfed.
  • Dylech baratoi bwyd a sicrhau bod ganddynt fyrbrydau ar gael ac o fewn cyrraedd.
  • Gwnewch yn siŵr bod y cartref yn cynnwys synhwyrydd mwg sy’n gweithio.
  • Dylech eu hannog i gael cawod neu fath cyn iddynt ddechrau yfed er mwyn atal damweiniau os byddant yn penderfynu gwneud hynny yn nes ymlaen.
  • Dylech sicrhau bod y ffôn yn eu cartref neu eu ffôn symudol wedi cael ei wefru a bod modd iddynt ei gyrraedd.
  • Siaradwch am arferion yfed mwy diogel, cael diodydd heb alcohol rhwng diodydd meddwol a bwyta cyn yfed.
  • Trefnu bod meddyginiaeth yn cael ei rhoi mewn blychau dos er mwyn gallu monitro’r amseru a’r dos yn hawdd (trafodwch hyn gyda’ch fferyllydd lleol).
  • Os ydynt yn gofyn i chi brynu alcohol ar eu cyfer, gall hwn fod yn benderfyniad anodd iawn i chi ei wneud. Efallai y byddwch yn teimlo ei bod yn fwy diogel i chi brynu’r alcohol na chael y sefyllfa lle y byddent mewn perygl o gwympo neu ddioddef anaf pan fyddant yn mynd allan. Ar y llaw arall, rydych chi yn ‘galluogi’r’ ymddygiad, sy’n golygu ei bod yn anoddach cael sgwrs gyda nhw ynghylch newid. Mewn sefyllfaoedd fel hyn, rhaid i chi osod terfynau clir.

Dyma rai asiantaethau cymorth y gallai fod modd iddynt helpu

(LINK Details below)

Neu os ydych yn byw yn un o ardaloedd Yfed yn Gall, Heneiddio’n Dda (LINK TO SERVICES) mae modd i ni gynnig cymorth a chyngor i deuluoedd ac anwyliaid

Ffyrdd eraill y mae modd i chi helpu:

  • Dylech gynnig ymweld â’u meddyg teulu neu weithiwr iechyd proffesiynol gyda nhw er mwyn trafod unrhyw bryderon neu anawsterau sydd ganddynt efallai.
  • Dylech dawelu eu meddwl nad ydych yn eu barnu, ond eich bod yn ymboeni am eu hiechyd a’u lles.
  • Dylech eu cynnwys mewn unrhyw gynlluniau neu weithgarwch cymdeithasol, hyd yn oed os ydynt yn gwrthod mynd. Bydd eu cadw yn y trefniadau yn rhoi ymdeimlad pwysig o werth iddynt, a chysylltiad gyda chi.

Pwy sy’n gofalu amdanoch chi?

Mae bod mewn sefyllfa lle y mae un o’ch anwyliaid neu ffrind yn yfed gormod yn gallu achosi cryn dipyn o straen. Mae’n bwysig eich bod yn gofalu am eich hun hefyd. Chwiliwch am rwydwaith cymorth neu ffrind agos i drafod eich pryderon gyda nhw. Ceisiwch sicrhau eich bod yn gofalu am eich iechyd eich hun, a’ch bod yn gwneud ymarfer corff yn rheolaidd.

Mae help ar gael, gan gynnwys grwpiau cymorth lleol ar gyfer teuluoedd y maent yn wynebu sefyllfaoedd tebyg, llinellau cymorth a gwefannau.

Beth ddylech chi ei wneud os bydd angen help ar rywun yn gyflym?

Os bydd gennych chi unrhyw bryderon am iechyd neu les rhywun yn syth, dylech geisio help meddygol bob amser. Os nad yw’n argyfwng, efallai y byddwch yn dymuno gwneud apwyntiad gyda meddyg teulu yr unigolyn, ond mewn argyfwng, ffoniwch 999.

Mae’n bwysig cofio, os bydd rhywun wedi bod yn yfed yn drwm am gryn amser, y gallai stopio yfed yn sydyn fod yn beryglus. Gall hyn arwain at ddiddyfnu alcohol, sy’n gallu bod yn gyflwr meddygol difrifol. Dylech geisio cyngor meddygol gan eich meddyg teulu bob amser.

Gall arwyddion o ddiddyfnu gynnwys:

  • Bod yn sigledig iawn (cryndodau)
  • Methu cysgu
  • Teimlo’n sâl a chael cyfog gwag
  • Teimlo’n aflonydd
  • Gweld neu deimlo pethau nad ydynt yno
  • Gwres a chwysu
  • Teimlo’n ddryslyd iawn
  • Ac, mewn rhai achosion, ffitiau a thrawiadau.

Os bydd rhywun yn ymddangos fel pe baent yn feddw

  • Ceisiwch sicrhau eu bod yn eistedd i fyny.
  • Ni ddylech roi coffi iddynt i’w sobri, ond dylech geisio eu hannog i yfed dŵr.
  • Ni ddylech eu rhoi mewn cawod/bath oer.
  • Os oes yn rhaid iddynt orwedd i lawr, gwnewch yn siŵr eu bod yn gorwedd ar eu hochr a bod eu llwybr anadlu yn glir.
  • Dylech eu monitro yn ofalus gan sicrhau bod safle clustogog lle y maent yn gorwedd rhag ofn iddynt gwympo.
  • Os byddant yn dechrau tagu, ffoniwch 999 yn syth gan ofyn am help.

Os bydd rhywun yn mynd yn anymwybodol ar ôl yfed gormod, dylech:

  • Eu rhoi yn yr ystum adfer.
  • Rhyddhau unrhyw ddillad tynn y gallai fod yn cyfyngu ar eu hanadlu.
  • Eu cadw yn gynnes (ond nid yn rhy boeth) – gan ddefnyddio blancedi neu got.
  • Os nad oes modd i chi eu deffro neu os ydych yn pryderu am eu hanadlu, ffoniwch 999, ond dylech eu monitro yn ofalus.

DOLENNI ISOD AR GYFER TEULUOEDD [USEFUL CONTACTS PAGE]

DEFNYDDIWCH Y CANLYNOL

adfam.org.uk

al-anonuk.org.uk

Cyngor Ariannol:

www.moneyadviceservice.org.uk neu

www.citizensadvice.org.uk

Cyngor a gwybodaeth sy’n ymwneud ag oedran: www.ageuk.org.uk

Silverline: www.thesilverline.org.uk

Ar gyfer lles aelodau teuluol : www.mind.org.uk

 

 

Gwasanaethau Cymorth i Deuluoedd gwasanaethau lleol : http://www.adfam.org.uk/families/find_a_local_support_group

www.drinkwiseagewell.org.uk/services

 

llinell gymorth:

 

Grwpiau Teuluol Al-Anon 020 7403 0888

 

Samariaid 08457 90 90 90

 

Llinell Gymorth Genedlaethol Trais Domestig          0808 2000 247

 

Silverline                     0800 4 70 80 90